Przechlewo i okolice

Istnieją dwie wersje pochodzenia nazwy miejscowości. Jedna mówi, że nazwa Przechlewo (niegdyś Przechylewo) pochodzi od położenia na przechylającym się, pofałdowanym terenie, na północ od Brdy. Kolejna mówi o pochodzeniu nazwy: „Przechel” od Przecha (Przecisława), być może pierwotnego właściciela.

Niestety, obydwie wersje nie znajdują wystarczającego potwierdzenia w źródłach historycznych. Wraz z upływem czasu nazwa miejscowości ulegała zmianom: Prechlow (1341), Pirzichiloua (1373), Przechilewo, Przechylewo, Preklew (?) oraz Przechlewo w XVI w, Prechlow (XVII w), Przechlew (XVIII w), Prechlau (za czasów niemieckich). Ślady grodziska na pobliskim jeziorze Długim świadczą o dawnym zasiedleniu okolicy.

Przechlewo składało się początkowo z trzech organizacji terytorialnych: dobra rycerskie (później szlacheckie, Adlich Prechlau), wieś włościańska (królewska, Königlich Prechlau) i Przechlewski Młyn. Dokumentem z 1341 roku wielki mistrz krzyżacki Dietrich von Altenburg nadał „Prechlow” Titzoldowi von Ronenburg pochodzącemu z Turyngii. Dziewięć lat później (27.V) ówczesny właściciel Przechlewa ? Ulryk v. Lichtenberg (von Prechlow) zapisał „uczciwemu panu Tempelin i jego spadkobiercom” 6 włók ziemi. Ten zaś w zamian musiał płacić 1 markę na wszystkie „wyprawy litewskie”.

Były to krzyżackie wyprawy wojenne przeciw pogańskim wówczas Litwinom. Od 1370 roku aż do XVIII wieku rodzina wspomnianego wyżej Tempelina posiadała wielkie dobra w Kamieniu. Potomkami Tempelina byli: Jakub Tempeliński ? probszcz przechlewski (1733-1759), Dziekan człuchowski (1749-1767), kanonik kolegiaty kamieńskiej oraz Krystian ? sołtys w Dąbrowie od 1716 roku. Z czasem dobra rycerskie stały się własnością Zakonu. Było to wynikiem „założenia” przez Ulryka v. Lichtenberg płaszcza zakonnego oraz objęcia stanowiska komtura domowego człuchowskiego (1372). Po 1374 roku nad Brdą założono młyn: „Młyn tej wsi przyległy na rzece bystrej, która bieży z Kaszub, z Dibrska, jeziora, o dwóch kołach walnych zbudowany przez Wierzbientę”. W 1624 roku stary młyn już nie pracował. Ciekawostką może być fakt, że Brda pierwotnie jako Dbra pierwszy raz jest wzmiankowana w dokumencie z 1155 roku.

W 1496 roku potwierdzono dawne prawo Kazimierza Wielkiego dotyczące swobody spławu. Zabroniono jednak na tej „rzece publicznej” budowania jazów, a zezwolono na połów ryb sieciami. Od 1937 roku organizowane są międzynarodowe spływy kajakowe. W 1683 roku Teodor Andrzej Grabowski zorganizował w Brzeźnie oddział złożony z chłopów. Wśród nich byli Platowie z Przechlewa. Król Sobieski za mężną walkę pod Wiedniem nadał Platom tytuł szlachecki oraz drugi człon nazwiska ? Przechlewscy. Okolicę niszczyły klęski żywiołowe i zarazy. W 1737 roku przeszedł nad wsią groźny orkan, który poczynił szkody w wielu gospodarstwach. Sroga zima 1739/40 spowodowała śmierć wielu mieszkańców oraz zdziesiątkowała inwentarz żywy.

W 1826 roku dotarła do Przechlewa nieznana „choroba nerwowa”, która wywołała 314 przypadków zachorowań, w wyniku czego aż 35 osób zmarło. Pierwszy lekarz ? Dunkier osiedlił się dopiero w 1876 roku, a cztery lata pierwszą aptekę otworzył Boie w budynku należącym do majora Karola Tuchołki. Przed ostatnia wojną poza lekarzem (R.Deckert) i aptekarzem (B. Effler), udzielali ludziom pomocy dentyści (A.Komoll, i A. Schuhmacher). W 1922 roku siostry zakonne otworzyły ochronkę dla 50 dzieci. Już w połowie XIX wieku Przechlewo sprawiało wrażenie dużej miejscowości. W 1868 roku wieś składała się ze 109 domów i 231 budynków gospodarczych. Mieszkało tu 1086 osób.

W latach 1902-1903 wieś otrzymała połączenie kolejowe z Człuchowem i Miastkiem. Tragicznym dla mieszkańców Przechlewa był okres II wojny światowej. Według danych niemieckich, z okolic Przechlewa zginęło około 135 osób. Po wyzwoleniu (28 luty 1945) zaczęli do Przechlewa napływać osadnicy polscy. Pierwszym ochrzczonym dzieckiem (25.IV) był Wasyl Niesewanz urodzony 14 lutego 1945 roku. Natomiast pierwsze małżeństwo zawarto 19 kwietnia. Proboszcz Grzeszkiewicz udzielił ślubu Wandzie Kowalczyk i Antoniemu Kimusowi.

Źródło: UG Przechlewo (M.Wikaryjczak „Przechlewo i okolice” 2000 r).


Inne wpisy z danej kategorii: Miasta warte odwiedzenia

Tagi:

RSSKomentarze (0)

Trackback URL